Mam-na-imię-Księżniczka-150x150

Nauka przez zabijanie

Artykuły, Recenzje • Dominik Kwaśnik10 komentarze

Mapa skandynawskich kryminałów

Mam na imię księżniczka

W ostatnim czasie obserwujemy zmianę warty. Słysząc „kryminał”, nie myślimy już „Anglia”. Skojarzenie przesunęło się na północny-wschód od ojczyzny Sherlocka. Zimny klimat skandynawski okazał się doskonały do hodowli i rozwoju krwawego gatunku kryminalnego.

Od kilku lat rzucają się nam w oczy nazwiska autorów zakończone na „sson”, zawierające ö, æ czy inne znaki nie do wyartykułowania (i mówi to użytkownik języka, w którym są gżegżółki i krztuśce – przyp, red). Kryminał skandynawski staje się powoli oddzielnym podgatunkiem (jak na przykład amerykański czarny kryminał). Podgatunkiem mroczniejszym, bardziej poważnym, stonowanym, ale też wyrazistym, poruszającym ważne i trudne społecznie tematy.

Kryminały przybywają do nas ze wszystkich krajów, które za flagę obrały sobie krzyż nordycki. Prym wśród nich wiodą jednak Szwedzi, bo właściwie od nich wszystko się zaczęło.

Skandynawscy stróże prawa

Kurt Wallander – policjant z Ystad, melancholik. Rozwiedziony z żoną, ma córkę Lindę, łączą go trudne relacje z ojcem. Przez cały cykl powieściowy marzy o kupnie domu i własnym psie. Aż dziw, że ma tyle roboty w małym, skańskim miasteczku.

Martin Beck – pracuje w wydziale zabójstw w Sztokholmie. Nieszczęśliwy w małżeństwie, doprowadza w końcu do rozwodu. Oddany swojej pracy. Najlepszym przyjacielem jest jego asystent, Lennart Kollberg.

Louise Rick – asystent kryminalna z Kopenhagi. W śledztwach często bardziej przeszkadza niż pomaga jej przyjaciółka – dziennikarka Camilla. Przez pracę komplikuje się jej związek z Peterem.

Erlendur Sveinsson – życie spędza w islandzkim mroku. W Reykjavíku współpracuje z Elinborg i Sigurdurem Olim. Opuścił żonę, przez co nie układają mu się kontakty z dziećmi.

Potop skandynawski

Komisarz Martin Beck objawił się światu w latach 60. XX wieku w 10-tomowym cyklu pisanym przez parę autorów – Maj Sjöwall i Pera Wahlöö. Książki te były kryminałami policyjnymi, czyli, w przeciwieństwie do powieści detektywistycznych, realistycznie przedstawiały pracę stróżów bezpieczeństwa. W odróżnieniu choćby od cyklu Georgesa Simenona o komisarzu Maigrecie, autorom chodziło nie tylko o śledztwo i policyjne metody, lecz także o ukazanie ich na tle aktualnych problemów obywatelskich, takich jak np. brak zaufania do źle funkcjonującej policji. To jest właśnie wiodąca cecha skandynawskiego kryminału. Innym znakiem rozpoznawczym są tytuły o specyficznej konstrukcji (jak np. Mężczyzna, który rozpłynął się w powietrzu), które po Sjöwall i Wahlöö przejmą Henning Mankell (Mężczyzna, który się uśmiechał) i Stieg Larsson (Mężczyźni, którzy nienawidzą kobiet).

To właśnie ci dwaj pisarze „winni” są obecnego boomu na skandynawskie kryminały. Mankell stworzył ultrarealistyczną postać melancholicznego komisarza Kurta Wallandera, Larsson zasłynął dzięki bestsellerowym cegiełkom – trylogii Millenium. Ledwo się obejrzeliśmy, a znów zalał nas skandynawski potop. Norwegię reprezentują w nim Anne Holt i Jo Nesbo, Finlandię – Leena Lehtolainen i Matti Rönkä; z dalekiej Islandii przybył cykl Arlandura Indridasona o komisarzu Erlendurze, wspomnianych już Szwedów uzupełni Camilla Läckberg, a z Danii wymienić można duet Jeanette Gerlow i Ole Tornbjerg oraz nowy w Polsce cykl Sary Blædel o asystent kryminalnej Louise Rick.

Realizm niemagiczny

Skandynawski kryminał znany jest z tego, że pod warstwą akcji przemyca rozważania na ważne tematy: u Mankella mieliśmy na przykład rozrachunek z nazizmem. Książka Blædel Mam na imię księżniczka kontynuuje wątek z Grobowej ciszy Indridasona czy sagi Millenium, dotyczący przemocy wobec kobiet. Czyni to poprzez intrygę opartą na poszukiwaniach wyjątkowo brutalnego gwałciciela.

Tropi go Louise Rick z kopenhaskiej policji. Sara Blædel stara się wykreować jej postać na wiarygodną i wyrazistą, stąd liczne fragmenty przybliżające jej życie prywatne i problemy osobiste. Reszta bohaterów – czyli zespół policyjny i dziennikarka – pozostają w tle. Brak tu jednak głębi psychologicznej, z której budowania słynie choćby Mankell. W ogóle nie ma tu tego poziomu refleksyjności, a Kopenhaga u Blædel wcale nie jest tak mroczna jak na przykład Reykjavík u Indridasona – a na to wskazywałby gatunek.

Ważny jest z kolei walor – powiedzmy – dydaktyczny powieści. Wątek portali randkowych i zawierania znajomości przez internet bez jakichkolwiek środków ostrożności, pod wpływem myślenia „nic mi się nie stanie”. Może lektura zachęci nasze koleżanki do zachowania większej rozwagi.


Sara Blædel

Pisarka urodziła się 6 sierpnia 1964 roku. Swoją serię kryminałów z Louise Rick zapoczątkowała wydanym w 2004 Handlarzem śmiercią. Miejscem akcji cyklu jest rodzinne miasto autorki – Kopenhaga. Blædel, zanim zaczęła pisać, była dziennikarką, prowadziła także własne wydawnictwo. Laureatka The Danish Crime Academy’s Debutant Award.

Stóg siana

W skandynawskiej lidze kryminalnej Dania zyskuje solidnego reprezentanta. Jednak problemem cyklu Sary Blædel jest wspomniany wcześniej zalew podobnych książek, z których większość trzyma w zasadzie jednakowy poziom. Jeśli ktoś chce zacząć wycieczkę po mrocznej północy od czegoś lżejszego, śmiało może rozpocząć właśnie od Danii – a z Kopenhagi do Sztokholmu nie jest daleko.

  • https://www.affactive.com/ We are hackers

    Good blog you have got here.. It’s hard to find high-quality writing like yours nowadays. I truly appreciate individuals like you! Take care!!

  • http://www.emcbilisim.net/ SCAM SEO

    It’s difficult to find knowledgeable people for this subject, however, you sound like you know what you’re talking about! Thanks

  • http://www.wholesale-nikenfl.com/nike-nfl-jerseys-c-3.html wholesale nfl jerseys china

    Nauka przez zabijanie | Book z nami
    [url=http://www.wholesale-nikenfl.com/nike-nfl-jerseys-c-3.html]wholesale nfl jerseys china[/url]

  • http://masajservis.net izmir masaj

    Your style is very unique compared to other people I’ve read stuff from. Thanks for posting when you’ve got the opportunity, Guess I will just bookmark this page.

  • http://www.justrepairgaragedoors.co.uk download spam

    You ought to be a part of a contest for one of the most useful sites on the net. I am going to recommend this website!

  • http://www.cherp.dk lån

    There’s certainly a lot to know about this issue. I love all the points you have made.

  • http://dominos.ua/ dostavka pizzi

    I’m impressed, I must say. Rarely do I encounter a blog that’s both educative and amusing, and let me tell you, you have hit the nail on the head. The issue is an issue that not enough men and women are speaking intelligently about. Now i’m very happy that I found this during my hunt for something regarding this.

  • http://www.shopneopia.com/ PORN

    Aw, this was a very good post. Finding the time and actual effort to produce a top notch article… but what can I say… I put things off a lot and don’t seem to get anything done.

  • http://nanowrimo.org/participants/gollobmoke47 SEO Las Vegas

    There is certainly a great deal to know about this issue. I like all the points you have made.

  • https://goo.gl/4Biu4b Maryland car accident attorney

    Pretty! This was a really wonderful article. Thanks for providing this information.