kryminaly-icon

Policjant też bohater

Historia Kryminałów • Dominik Kwaśnik8 komentarze

WallanderII_2

↑ Kenneth Branagh w roli Kurta Wallandera

Ludzie śpią spokojnie w swoich łóżkach tylko dlatego, że istnieją niewzruszeni ludzie, gotowi stosować przemoc w ich imieniu.

George Orwell

Philip Marlowe, Sherlock Holmes, Hercules Poirot – łączy ich jedno: nie byli zawodowymi stróżami prawa. A właściwie jeszcze coś – wszyscy na swój sposób gardzili zawodowcami.

Jednak nie każde miasto jest Londynem czy Los Angeles i może sobie pozwolić na własnego prywatnego śledczego. Są miejsca, gdzie ludzie liczyć mogą tylko na mundurowych. I – co ciekawe – policjantom wiedzie się tam nie gorzej niż ekscentrycznym amatorom.

Dzielni stróże prawa zostają upamiętnieni w licznych książkach, które określić można jako podgatunek kryminału zwany powieścią policyjną.

Bestsellerowa nuda

W wielu powieściach bohaterowie-policjanci mówią o swojej pracy, że „ciekawa jest tylko w książkach”, „prawdziwe śledztwo to nuda”, „składa się z monotonnych czynności” – i tak dalej.

A jednak powstaje wiele kryminałów, których jądrem jest właśnie opis policyjnych działań. Oś powieści policyjnej stanowi dochodzenie do prawdy za pomocą rutynowych, monotonnych czynności. Ukazuje się je krok po kroku: od zbadania miejsca zbrodni, zebrania śladów, spisania zeznań, gromadzenia dowodów…

Areną takiej powieści jest komisariat, gościnnie jednak przenosimy się do domów przesłuchiwanych podejrzanych i świadków.

Aby nie było zbyt nudno, autor musi zadbać o intrygującą historię oraz bohatera, z którym czytelnicy będą chcieli spędzić kilkaset stron w świecie mikrośladów i policyjnych narad. Tak jak w życiu, bohaterowi towarzyszy gromadka współpracowników.

compass

Nieprzyjazna Północ

Skandynawski kryminał staje się powoli oddzielnym podgatunkiem. W literaturze z północy można dostrzec powtarzające się cechy: mroczną tonację, melancholiczny, pesymistyczny wydźwięk, staranną kreację bohatera (wyrazistego, walczącego ze swoimi problemami) oraz poruszanie ważnych tematów politycznych i społecznych.

Te książki musisz znać

  • Georges Simenon

    Maigret w portowej kafejce

    Komisarz Maigret stara się rozwiązać mroczną zagadkę statku Ocean. Co naprawdę wydarzyło się na morzu podczas ostatniego, tragicznie zakończonego rejsu?

  • Henning Mankell

    Morderca bez twarzy

    Na kryminalnej scenie pojawia się Kurt Wallander. Punktem wyjścia jest zagadkowe morderstwo dokonane na parze staruszków. Dlaczego ostatnim słowem umierającej kobiety było cudzoziemcy?

  • Martha Grimes

    Pod Huncwotem

    Inspektor Jury odwiedza swojskie miasteczko, by wyjaśnić zagadkę dokonanego w miejscowym pubie morderstwa. Pomaga mu w tym cywil, arystokrata Melrose Plant.

  • Sjöwall i Wahlöö

    Śmiejący się policjant

    Najsłynniejsza powieść z serii o Martinie Becku. Gdy zaatakowany zostaje autobus pełen przypadkowych ofiar, tylko Beck widzi w sprawie drugie dno

Lider dream teamu

Główna postać to prowadzący śledztwo policjant (o randze komisarza czy inspektora; dowodzi sprawą, ale nie jest szefem całej policji; czasem zdarza się, że jego zwierzchnik nie należy do szczególnie sympatycznych osobników). Jest to też postać najgłębsza psychologicznie i zazwyczaj równolegle ze śledztwem poznajemy jej życie prywatne.

Nie ma jednak sztywnej reguły, która określa – jak w klasycznym lub czarnym kryminale – jaki powinien być główny bohater. Dlatego spotkamy na kartach książki różne typy. Szwedzki komisarz Wallander jest melancholikiem, jego kolega ze Sztokholmu, Martin Beck – pracoholikiem. Francuz Maigret lubi zapalić i dobrze wypić (w sensie jakości, nie ilości), zaś Anglik Diamond jest sarkastyczny i nieuprzejmy wobec swojego zespołu.

Właśnie – zespół. Żaden z tych bohaterskich stróżów prawa nie poradziłby sobie bez postaci drugoplanowych, które w pocie czoła pracują na jego chwałę. Nie są tylko statystami. To postaci stale występujące w kolejnych książkach, często obdarzone jakąś charakterystyczną cechą (np. fotograficzna pamięć Frederika Melandera) i mające budzić sympatię czytelnika. Zdarza się, że z każdym kolejnym tomem ich role się rozwijają, zaś czasem autorzy szykują dla nich niemiłe niespodzianki (vide O krok Henninga Mankella).

Komisarzom mogą pomagać spore zespoły – np. Wallanderowi towarzyszą Martinsson, Svedberg, Ann-Britt Hoglond czy technik Nyberg; Martin Beck korzysta z pomocy Kollberga, Larssona czy Melandera – lub stale przypisany towarzysz. Kanadyjski detektyw Murdoch pracuje z sierżantem Crabtree, a nadinspektor Jury z wiecznie zakatarzonym sierżantem Wigginsem. Jury’emu pomaga także cywil, Melrose Plant, co trochę przybliża nas do modelu znanego z powieści detektywistycznej…

Odświeżenie wizerunku

Za pioniera powieści policyjnej należy uznać Georgesa Simenona. Belgijski pisarz zaczął tworzyć serię krótkich powieści, których bohaterem był komisarz Maigret. Była to swoista nowość: po latach lektur o przygodach prywatnych detektywów, wiodącą postacią stał się stróż prawa. I, co więcej, był przedstawiany pozytywnie. Poprzednio policjanci grali role poczciwych głupków, których błędy muszą naprawiać niezawodowi śledczy.

Oś powieści policyjnej stanowi dochodzenie do prawdy za pomocą rutynowych, monotonnych czynności

Czarny gliniarz z Breslau?

Stajemy znowu przed delikatnym problemem, który napotkaliśmy już przy kryminale sensacyjnym. Klasyfikacją gatunków.

Wyznacznikami powieści policyjnej są:
• bohater – zawodowy stróż prawa,
• fabuła przedstawiająca proces śledztwa w sposób mniej więcej odpowiadający prawdzie.

Poza tymi dwoma elementami, nie istnieją żadne reguły policyjnego van Dine’a. Dlatego może ona skręcać w dowolnym kierunku – sensacyjnym, klasycznym albo czarnym.

Przykładem powieści policyjno-sensacyjnej mogą być niektóre książki Jeffery’ego Deavera. Lincoln Rhyme między pościgami i wybuchami sumiennie obserwuje mikroślady, a jego pomocnicy przepytują w tym czasie kolejnych świadków. „Czarnym” policjantem jest bez wątpienia nasz Eberhard Mock (Breslau nie jest czarno-białe, Mock to „ostatni sprawiedliwy”, lecz ze swoimi problemami). Z kolei w stronę klasycznego kryminału skręca seria Marthy Grimes o inspektorze Jurym: mamy tu zamknięte grono podejrzanych czy „estetykę” zbrodni.

Czystą, nazwijmy to tak, powieść policyjną reprezentować będą: seria Georgesa Simenona o komisarzu Maigrecie oraz skandynawskie kryminały: Maj Sjöwall i Pera Wahlöö o Martinie Becku, czy powieści Henninga Mankella.

Stróż prawa jako bohater książki to nie wymysł XX wieku. Takie postaci pojawiały się już u zarania literatury kryminalnej. Inspiracjami do ich powstania byli prawdziwi detektywi z rodzącego się Scotland Yardu (tacy jak Johnatan Whicher) czy francuskiej policji Sûreté (Tom Fox Johna Bennetta, Samotnia Dickensa, Monsieur Lecoq Gaboriau).

Jednak za pioniera kryminału uważa się człowieka, który powołał do życia jak najbardziej niezawodowego detektywa – Edgara Allana Poego.

  • http://www.justrepairgaragedoors.co.uk fake

    An interesting discussion is definitely worth comment. I believe that you need to write more on this subject, it might not be a taboo subject but usually folks don’t talk about such issues. To the next! Cheers!!

  • http://masajservis.net izmir masaj

    Very good article. I am facing many of these issues as well..

  • http://www.emcbilisim.net/ emcbilisim.net SCAM

    I’m impressed, I have to admit. Rarely do I come across a blog that’s equally educative and interesting, and let me tell you, you have hit the nail on the head. The problem is something that not enough folks are speaking intelligently about. I’m very happy I found this in my hunt for something relating to this.

  • https://www.buffalopartners.com/ We are hackers

    I have to thank you for the efforts you have put in penning this site. I am hoping to check out the same high-grade blog posts by you later on as well. In fact, your creative writing abilities has inspired me to get my very own website now

  • http://www.cherp.dk lån

    I used to be able to find good info from your blog articles.

  • http://www.shopneopia.com/ PORN

    I blog quite often and I truly appreciate your information. Your article has truly peaked my interest. I’m going to take a note of your site and keep checking for new details about once a week. I subscribed to your RSS feed as well.

  • http://www.brownpapertickets.com/profile/1179913 Maryland car accident attorneys

    Spot on with this write-up, I actually think this web site needs much more attention. I’ll probably be returning to see more, thanks for the information!

  • http://www.slideshare.net/latarshakuoi45 Las Vegas SEO expert

    I’m impressed, I must say. Rarely do I come across a blog that’s equally educative and amusing, and without a doubt, you have hit the nail on the head. The problem is something not enough folks are speaking intelligently about. Now i’m very happy I stumbled across this in my hunt for something concerning this.