Powstancy-150x150

Melodie pośród gruzów

Artykuły • Dominik Kwaśnik49 komentarze

Lecz wierz mi Warszawo, prócz piosnki i łzy, jam gotów Ci życie poświęcić! – tak śpiewał Mieczysław Fogg w Piosence o mojej Warszawie. Nie są to puste słowa. Wielokrotnie zamieniano je w czyn. Ostatni raz w czasie hitlerowskiej okupacji.

Warszawa i wojna – to połączenie budzi oczywiste skojarzenia. Zniszczenia. Gruzy. Śmierć. Getto. Ale pośród spadających bomb i wystrzałów z karabinów słychać też inne dźwięki. Muzykę. To Zakazane piosenki. Ich wykonanie wymaga nie mniejszej brawury niż szarża ze stenem na niemiecki patrol. Za publiczne śpiewanie grozi przecież Pawiak. A mimo to rozbrzmiewają – by podnieść morale, podtrzymać na duchu.

Tym, co zaskakuje, jest styl okupacyjnych i powstańczych pieśni. Ich specyficzne, warszawskie poczucie humoru. Stolica wiele razy musiała podnosić się z kolan – byli Szwedzi i Rosjanie, potem Niemcy, znów Rosjanie – ale nad warszawiaka nie masz cwaniaka: nigdy się nie ugięli. Ten niepoprawny optymizm, to poczucie, że będzie lepiej, znalazło odbicie w ulicznych piosenkach. Wiele z nich ze swadą, przewrotnie opowiada o prozie okupacyjnego życia.

Wszak kultura nie zabrania robić takie polowania

Kultową Siekierę, motykę pisała Anna Jachnina w zimie 1942 roku na ulicy Francuskiej. W jej tekście hitlerowcy jawią się niczym uciążliwi sąsiedzi… Kiedyż oni pójdą stąd! – zastanawiają się ludzie, zmęczeni już ich obecnością, tym, że w nocy nalot, w dzień łapanka. Łatwa melodia pozwalała na dopisywanie kolejnych zwrotek. Humorystycznie wymieniają one „niedogodności” okupacji – łapanki, obozy zagłady, areszty… Ale pointa jest jednoznaczna – Już pan malarz jest kaput! Hitler zginął, przegrał wojnę. Dzięki temu Niemcy odejdą i znowu będzie normalnie, beztrosko jak dawniej.

Kto handluje, ten żyje!

Podobny wydźwięk ma słynne Teraz jest wojna, powstała na motywach hiszpańskiej pieśni Cielito Lindo Quirino Mendozy y Corteza. Opowiada ona o ludziach szmuglujących do Warszawy zakazany towar – mięso. W zatłoczonym pociągu zaczyna się więc sielanka… Do czasu, gdy w wagonie pojawią się Niemcy. Ci rekwirują towar, a losów handlarzy możemy się tylko domyślać. Nie ma tu jednak ani słowa o śmierci. Wydaje się, że hitlerowcy… popsuli dobrą zabawę. Pointa jest rozbrajająco prosta – niech weźmie ich jasna cholera!

To warszawiaki, fajne urwisy są!

Ciekawe, że skoczne i zabawne są też pieśni opowiadające o działaniach bojowych. Jedna z najsłynniejszych to Pałacyk Michla, napisany przez Jana Szczepańskiego „Ziutka”. 4 sierpnia Batalion Parasol bronił wolskiego budynku zakładów zbożowych Michler i Spółka – nieistniejącego już tytułowego Pałacyku Michla. Początek pieśni – Pałacyk Michla, Żytnia, Wola – bronią ich chłopcy od Parasola to niejako „zarysowanie” miejsca akcji. Dalej mamy barwny opis walk: powstańcy na tygrysy mają visy, ich dowództwo jest morowe, a szkopów zalewa krew. Piosenka ma oczywiście optymistyczny wydźwięk – I co dzień się przybliża chwila, że zwyciężymy – i do cywila! Widzimy w powstańcach ludzi, którzy co prawda walczą, ale nie mają martyrologicznych pragnień – po prostu chcą normalności. O tym przecież mówi przewrotny wers: Każdy chłopaczek chce być ranny, sanitariuszki – morowe panny / więc gdy cię kula trafi jaka, poprosisz pannę – da ci buziaka!

Danuta Szaflarska ZAKAZANE PIOSENKI

Okupacyjne piosenki zdobyły nieśmiertelność dzięki pierwszemu polskiemu filmowi powojennemu – Zakazanym piosenkom. Reżyser Leon Buczkowski i scenarzysta Ludwik Starski opowiedzieli historię okupacji w formie komediowego musicalu.

Niedługo po premierze postanowiono dokonać kilku zmian w filmie. Mocniej podkreślono okrucieństwo Niemców i zaakcentowano rolę Związku Radzieckiego jako wybawiciela Polski. Do dziś istnieją dwie wersje filmu.

Główne role zagrali: Danuta Szaflarska, Jerzy Duszyński i Jan Świderski. W epizodach piosenki śpiewali ludzie, którzy faktycznie wykonywali je w czasie wojny. Jednak tym razem nie były już zakazane.

To najdzielniejsza jaką znam!

Najsłynniejszą z takich sanitariuszek jest Małgorzatka. Piękna, zabawna piosenka napisana została na cześć Janiny Załęskiej, która opiekowała się autorem, Mirosławem Jezierskim, gdy doznał obrażeń w wyniku wybuchu szafy. Utwór podkreśla, że gros walczących nie było wcale zawodowymi żołnierzami. Przecież bohaterka przed akcją była skromną panną, mieszkała gdzieś w Alei Róż, miała mieszkanko z dużą wanną, pieska pinczerka, no i już. Autor pokazuje, jak bardzo zmieniło się życie ówczesnych warszawiaków. Swoje stare przyzwyczajenia (i tylko Mewa albo Klub) trzeba było zmienić na rygor wojskowy.

To wspomnienie Małgorzatki, słodszej niż przydziałowy miód, w zabawny sposób opowiada też o miłości do pięknej sanitariuszki. Zrozpaczony powstaniec płacze, że dziewczyna woli innego, bo… on ma stena, a ja nie!. Dlatego gotów jest – na dowód swego uczucia – przynieść Małgosi tygrysa, czyli niemiecki czołg.

Piosenka mówi o pięknym temacie okupacyjnej miłości, jest też wyrazem hołdu złożonego walczącym kobietom – przecież „Małgorzatka” to tak naprawdę każda sanitariuszka czy łączniczka. Przez Wacława Bojarskiego (przyjaciela Tadeusza Gajcego) uhonorowana została także Natalia, czyli Halina Marczak, a pieśnią dla wszystkich dzielnych pań jest Mała dziewczynka z AK.

Jedna ze słynnych kobiet-żołnierzy Powstania patrzy na warszawiaków z Powiśla. To Krystyna Krahelska, która użyczyła wizerunku dla pomnika Syrenki. Poetka, która zginęła już drugiego dnia zrywu, była autorką piosenki Hej chłopcy, bagnet na broń! Była to pieśń bojowa, mająca pobudzić do walki o nową Polskę, zwycięską.

Nie złamie wolnych żadna klęska

I tu wchodzimy powoli w poważniejsze tony. Bo oczywiście istniały też utwory poważniejsze. Jednak znowu, nie wyrażały one smutku, nie były wyrazem bezradności. Przeciwnie. Jedną z najbardziej charakterystycznych pieśni powstańczych są Warszawskie dzieci napisane przez Stanisława Dobrowolskiego. Jej wydźwięk jest prosty, to niejako potwierdzenie przytoczonego na początku cytatu. Za każdy kamień Twój, Stolico damy krew – śpiewali żołnierze. Byli świadomi, co może ich spotkać. A jednak, Warszawskie Dzieci poszły w bój.



Tym, co przebija się przez wszystkie piosenki, jest optymizm. Optymizm zrodzony z doświadczeń. Przecież to już było – zdają się mówić Polacy, Warszawiacy. Było ciężko, ale daliśmy radę wtedy, więc i teraz damy. Zło to stan przejściowy. Nie ma się czym martwić – jak bohater Serca w plecaku, który nie boi się śmierci, bo ma w zapasie drugie serce.

Nie pomylili się. Może nieco okrężnie, ale poszli drogą do zwycięstwa. Ulica Skaryszewska już nie straszy, kaszanką handluje się legalnie, a serca Małgosi nie trzeba zdobywać atakiem na czołg.

Wystarczy pójść na Stare Miasto. Rozejrzeć się. Popatrzeć na ruchliwe Krakowskie Przedmieście, dumny Zamek, piękny krajobraz Pragi.

Mieliście rację.


Przeczytaj też:

miasto44 warszawa

  • http://www.newpropertyreview.com/ new property review

    Excellent blog here! Additionally your website loads up fast! What host are you the use of? Can I get your associate link in your host? I want my website loaded up as fast as yours lol

  • http://masajservis.net izmir masaj

    Hi! I could have sworn I’ve been to this web site before but after looking at a few of the articles I realized it’s new to me. Anyways, I’m definitely happy I found it and I’ll be bookmarking it and checking back regularly!

  • http://masajservis.net izmir masaj

    Hey there! I just wish to offer you a huge thumbs up for your excellent info you have here on this post. I’ll be returning to your blog for more soon.

  • http://thetestingadvisor.com testing advisor

    I blog frequently and I genuinely appreciate your information. Your article has truly peaked my interest. I’m going to bookmark your website and keep checking for new information about once per week. I opted in for your Feed too.

  • https://www.buffalopartners.com/ We work with hackers

    I blog frequently and I truly thank you for your content. This great article has truly peaked my interest. I’m going to book mark your website and keep checking for new information about once a week. I opted in for your Feed as well.

  • http://automaticlikes.com auto likes

    A fascinating discussion is worth comment. I do think that you should publish more about this subject matter, it might not be a taboo matter but usually people don’t discuss these topics. To the next! Kind regards!!

  • http://mistercat.com.ua dostavka pizza kiev

    I love it whenever people come together and share views. Great website, keep it up!

  • http://masajservis.net masaj

    Howdy! This blog post could not be written much better! Going through this article reminds me of my previous roommate! He continually kept talking about this. I will send this article to him. Pretty sure he’s going to have a good read. Thank you for sharing!

  • http://www.cherp.dk hurtig lån

    Nice post. I learn something totally new and challenging on websites I stumbleupon everyday. It’s always interesting to read articles from other writers and practice something from their web sites.

  • http://dominos.ua/ru/ dostavka pizzi

    This website really has all of the info I needed concerning this subject and didn’t know who to ask.

  • http://www.bikelives.com/members/augustbottle36/activity/36323/ buy real web traffic

    Hi! I could have sworn I’ve visited your blog before but after browsing through many of the posts I realized it’s new to me. Anyways, I’m definitely delighted I discovered it and I’ll be book-marking it and checking back often!

  • http://blackyslegion.com/members/comma2format/activity/117974/ buy real web traffic

    This excellent website truly has all the information I wanted concerning this subject and didn’t know who to ask.

  • http://www.newpropertyreview.com/ new property review

    Currently it sounds like Expression Engine is the preferred blogging platform available right now. (from what Ive read) Is that what youre using on your blog?

  • http://www.takipettir.net/ watch porn

    I couldn’t resist commenting. Well written!

  • http://www.paycheckadvance.company how to get rid of payday loans

    I absolutely love your blog.. Very nice colors & theme. Did you make this site yourself? Please reply back as I’m wanting to create my very own website and would love to find out where you got this from or just what the theme is called. Many thanks!

  • http://www.fastpaydayloans.company same day payday loan

    I blog quite often and I truly thank you for your content. This great article has truly peaked my interest. I am going to take a note of your blog and keep checking for new details about once a week. I subscribed to your RSS feed too.

  • http://www.instantpaydayloans.solutions online installment loan lenders

    Next time I read a blog, Hopefully it won’t disappoint me just as much as this particular one. I mean, Yes, it was my choice to read through, nonetheless I really thought you would have something useful to say. All I hear is a bunch of whining about something you can fix if you weren’t too busy looking for attention.

  • http://www.bestpaydayloans.company legitimate payday loans online

    It’s difficult to find well-informed people for this topic, but you seem like you know what you’re talking about! Thanks

  • http://www.nofaxpaydayloans.company cash on the spot

    Oh my goodness! Awesome article dude! Thank you, However I am experiencing difficulties with your RSS. I don’t understand why I can’t subscribe to it. Is there anybody else getting identical RSS issues? Anyone that knows the solution will you kindly respond? Thanks!!

  • http://www.easypaydayloans.company payday loan no checking account

    Aw, this was an extremely nice post. Spending some time and actual effort to generate a really good article… but what can I say… I hesitate a whole lot and never seem to get anything done.

  • http://www.paydayloancompany.solutions borrowing money with bad credit

    Spot on with this write-up, I really feel this web site needs a lot more attention. I’ll probably be returning to read more, thanks for the info!

  • http://www.paydayloansdirectlender.company payday loan lenders bad credit

    I really like looking through an article that can make men and women think. Also, thank you for allowing me to comment!

  • http://www.paydaycashadvance.company online payday loans with no credit check

    Next time I read a blog, I hope that it won’t disappoint me as much as this particular one. After all, Yes, it was my choice to read, but I truly thought you would probably have something helpful to talk about. All I hear is a bunch of complaining about something that you can fix if you weren’t too busy searching for attention.

  • http://www.scootercity.nl/scooters/vespa/ reverse phone detective review

    Great article. I will be experiencing some of these issues as well..

  • https://boosting24.com/ cs go boost

    An interesting discussion is worth comment. I do believe that you need to write more on this topic, it might not be a taboo subject but generally people do not discuss such subjects. To the next! Kind regards!!

  • http://www.goedkope-scooterverzekeringen.nl tinnitus miracle

    Your style is really unique compared to other folks I’ve read stuff from. Thanks for posting when you’ve got the opportunity, Guess I’ll just book mark this blog.

  • http://www.propertysales.sg/ propertysales

    Excellent blog here! Additionally your website loads up fast! What host are you the use of? Can I get your associate link in your host? I want my website loaded up as fast as yours lol

  • http://www.propertysales.sg/ propertysales

    I have been surfing online more than 3 hours today, yet I never found any interesting article like yours. It is pretty worth enough for me. In my view, if all webmasters and bloggers made good content as you did, the web will be a lot more useful than ever before.

  • http://www.easypaydayloans.company get a loan online

    You ought to be a part of a contest for one of the highest quality websites on the net. I will highly recommend this web site!

  • http://www.paydayloansdirectlender.company local cash advance

    After checking out a handful of the blog articles on your website, I truly appreciate your way of blogging. I saved it to my bookmark site list and will be checking back in the near future. Please check out my web site as well and tell me what you think.

  • http://www.paydayloansnobankaccount.company cash advance of america

    Spot on with this write-up, I seriously think this site needs a great deal more attention. I’ll probably be back again to see more, thanks for the advice!

  • http://www.extremepeptides.com/thymosin-beta-4-tb500-5mg/ Buy TB-500

    Pretty! This was an extremely wonderful article. Thank you for supplying these details.

  • http://www.paycheckadvance.company real payday loan lenders

    Good blog you’ve got here.. It’s hard to find high-quality writing like yours nowadays. I honestly appreciate people like you! Take care!!

  • http://www.paydayloanconsolidation.company direct payday lenders online

    Hello! I could have sworn I’ve been to this website before but after browsing through a few of the articles I realized it’s new to me. Anyways, I’m certainly delighted I stumbled upon it and I’ll be bookmarking it and checking back often!

  • http://www.newpropertyreview.com/ new property review

    Im impressed, I have to admit. Seldom do I come across a blog thats both equally educative and amusing, and let me tell you, youve hit the nail on the head. The problem is something which too few people are speaking intelligently about. Im very happy I came across this in my search for something regarding this.

  • http://www.paydayloancompany.solutions payday loans fast

    bookmarked!!, I really like your website!

  • https://www.lasourisscooters.nl/lease-afbetaling/ airfare secrets review

    Greetings! Very useful advice within this article! It’s the little changes that will make the largest changes. Thanks a lot for sharing!

  • http://www.gailorwallis.com/ raleigh divorce lawyer

    I need to to thank you for this great read!! I absolutely enjoyed every little bit of it. I’ve got you bookmarked to look at new stuff you post…

  • http://www.aftermathcrimescenecleaners.com crime scene cleaner

    Right here is the perfect website for anybody who would like to understand this topic. You know so much its almost tough to argue with you (not that I personally will need to…HaHa). You certainly put a fresh spin on a topic that’s been discussed for decades. Wonderful stuff, just wonderful!

  • http://www.nofaxpaydayloans.company direct lender installment loans for bad credit

    It’s hard to find knowledgeable people on this topic, however, you sound like you know what you’re talking about! Thanks

  • http://www.extremepeptides.com/pt-141-bremelanotide-10mg/ Buy Bremelanotide

    I’m impressed, I must say. Rarely do I come across a blog that’s both equally educative and interesting, and let me tell you, you’ve hit the nail on the head. The problem is something that not enough people are speaking intelligently about. I am very happy that I found this during my search for something relating to this.

  • http://www.scooterland.nl/piaggio.html somanabolic muscle maximizer

    There is definately a great deal to learn about this issue. I love all the points you made.

  • http://www.paydaycashadvance.company all payday loans

    This site definitely has all of the information and facts I wanted about this subject and didn’t know who to ask.

  • https://www.youtube.com/channel/UCFy7V71syfU8l1qA5efji0g SEO services Las Vegas

    Good day! I could have sworn I’ve been to this site before but after browsing through some of the posts I realized it’s new to me. Nonetheless, I’m certainly happy I stumbled upon it and I’ll be bookmarking it and checking back regularly!

  • http://www.gailorwallis.com/ raleigh divorce lawyer

    Having read this I believed it was really enlightening. I appreciate you taking the time and effort to put this informative article together. I once again find myself personally spending way too much time both reading and posting comments. But so what, it was still worth it!

  • http://www.bestpaydayloans.company ez cash loans

    I was able to find good advice from your blog articles.

  • http://www.shopneopia.com/ PORN

    You ought to be a part of a contest for one of the highest quality websites on the internet. I am going to highly recommend this website!

  • http://www.brownpapertickets.com/profile/1179913 Maryland car accident attorney

    You’re so interesting! I don’t believe I have read a single thing like this before. So good to discover another person with some original thoughts on this subject. Really.. thanks for starting this up. This web site is one thing that’s needed on the web, someone with a little originality!

  • http://inkaexpressbus.com/ inka express

    Hi, I do think this is an excellent web site. I stumbledupon it ;) I may come back yet again since i have bookmarked it. Money and freedom is the greatest way to change, may you be rich and continue to help others.