Ciemna strona_Antologia_m

Szwedzki gwiazdozbiór

Recenzje • Dominik KwaśnikSkomentuj

Do otaczających nas zewsząd skandynawskich kryminałów zdążyliśmy się już przyzwyczaić. Mroczne historie docierają do nas z całej Północy – z Danii, Norwegii, Finlandii a nawet z dalekiej Islandii. Ale myślę, że wszyscy zgodzą się, iż palmę pierwszeństwa trzeba przyznać Szwedom. Oto Ciemna strona – antologia opowiadań autorstwa szwedzkich mistrzów kryminału.

Tom można podzielić na trzy części. Oczywiście największą gratką są opowiadania, ale przed ich lekturą warto zerknąć na arcyciekawą notkę o historii szwedzkiego kryminału. Naszkicowanie realiów historyczno-społecznych, w jakich żyją i tworzą (lub żyli i tworzyli) szwedzcy twórcy, umożliwia szersze spojrzenie na tę literaturę i lepsze zrozumienie jej specyfiki. John-Henri Holmberg, redaktor antologii, zadbał także o noty informacyjne o autorach, dzięki którym dowiemy się więcej o życiu, twórczości i stylu dwudziestu pisarzy.

Pierwsze opowiadanie, autorstwa Tore Alsterdala, nosi tytuł Spotkanie po latach. Opowiada o zjeździe dawnych przyjaciółek. Ciemna strona jest jak takie spotkanie, na którym co krok spotykamy znajomą osobę – zarówno jeśli chodzi o autorów, jak i bohaterów. Każdy miłośnik kryminałów uśmiechnie się, gdy na kartach książki natrafi na Kurta Wallandera. Antologia przypomina też dobrze obsadzony film. Okładka kusi pierwszoligowymi nazwiskami: Henning Mankell, Åsa Larsson, Åke Edwardsson, Håkan Nesser, nie mogło zabraknąć „rodziców” szwedzkiego kryminału – Maj Sjöwall i Pera Wahlöö. Czeka też miła niespodzianka – opowiadanie samego Stiega Larssona.

Ciemna strona_Antologia_m

TOP 5:

Åsa Larsson, Sanie pocztowe
Opowiadanie retro – kto zabił pocztyliona w zimowej Kirunie?

Malin Persson Giolito, Ty zawsze przy mnie stój
W tłumie ginie mała dziewczynka. Przybyła na miejsce zdarzenia policjantka Helena obserwuje zachowanie matki i ma wrażenie, że coś jest nie tak.

Åke Edwardsson, Nigdy w rzeczywistości
Para wyjeżdża na urlop na wieś. Niestety, nie będzie to przyjemny odpoczynek…

Dag Öhrlund, Coś w jego oczach
Nie żyje dziewczyna pochodząca z rodziny kurdyjskich imigrantów. Czy zabił ją ojciec?

Veronica von Schenck, Maitreja
Policyjna biegła w dziedzinie dzieł sztuki musi poradzić sobie z niebezpieczną misją w terenie.

Opowiadań jest siedemnaście. W większości to kryminały stanowiące cały przekrój gatunku. Są te ukazujące pracę policji, skupiające się na psychice mordercy, inne poruszają wątki problemów społecznych, a niektóre mają w sobie coś z horroru. Te różnorodne teksty skupiają w sobie to, co najlepiej charakteryzuje skandynawski kryminał (psychologię i mrok). Ale mamy też wyjątki. Stieg Larsson pokazuje nieznaną twarz autora science-fiction (dość sugestywny Supermózg), a Mankella i Nessera reprezentuje literacki żart, opowiadanie opisujące przypadkowe, wigilijne spotkanie ich literackich bohaterów (swoją drogą, akcja wielu opowiadań dzieje się w czasie Bożego Narodzenia – przypadek?).

Powiedziałbym, że Ciemna strona jest raczej antologią opowiadań autorów kryminałów, niż samych kryminałów. Dodałbym też, że idealnym odbiorcą zbioru będą osoby, które już zagłębiły się w mroczny świat szwedzkiej zbrodni. Takie osoby będą się tu czuły jak wśród starych znajomych i delektowały każdym kolejnym tekstem. Dla „debiutantów” może być to rodzaj wersji próbnej. Wciągną się w ten świat – sięgną po powieści. A wybór jest duży.