Romanse wszechczasów – jakie tytuły warto znać?
Kolekcja „Romanse wszechczasów” to 30-tomowa seria wydawnicza Hachette, która łączy polską i światową klasykę literatury o miłości, namiętności oraz społecznych ograniczeniach. Wśród tomów znalazły się zarówno powieści obyczajowe, jak i dramaty psychologiczne, romanse historyczne oraz utwory, w których uczucie staje się częścią szerszej opowieści o epoce.
Czym jest kolekcja „Romanse wszechczasów”?
Seria została pomyślana jako uporządkowany zbiór klasycznych dzieł literackich. Obejmuje utwory wydane od XIX wieku po początek XX wieku, a więc z okresu, w którym romans często łączył się z tematami emancypacji, pozycji społecznej, małżeństwa, reputacji i konfliktu między pragnieniami a obowiązkiem.
Nie jest to subiektywny ranking najlepszych romansów. Kolekcja Hachette ma charakter biblioteczny i prezentuje utwory uznawane za ważne dla rozwoju literatury miłosnej oraz powieści obyczajowej. Dlatego obok historii skupionych na relacji bohaterów pojawiają się książki o presji społecznej, klasowych podziałach, ambicji i obyczajach danej epoki.
Jakie tytuły znalazły się w kolekcji?
Podstawowa seria liczy 30 tomów. Niektóre obszerne powieści wydano w dwóch lub trzech częściach, dlatego numer tomu nie zawsze oznacza osobne dzieło. Poniższe zestawienie obejmuje reprezentatywne tytuły, które dobrze pokazują różnorodność kolekcji:
| Tytuł | Autor | Motyw przewodni |
|---|---|---|
| Małe kobietki | Louisa May Alcott | Dojrzewanie, więzi rodzinne i pierwsze uczucia |
| Wiek niewinności | Edith Wharton | Miłość pod presją konwenansów wyższych sfer |
| Niebezpieczne związki | Pierre Choderlos de Laclos | Uwodzenie, manipulacja i gra pozorów |
| Duma i uprzedzenie | Jane Austen | Uprzedzenia, małżeństwo i przemiana uczuć |
| Wichrowe Wzgórza | Emily Brontë | Namiętność, pamięć i destrukcyjna siła przywiązania |
| Szkarłatna litera | Nathaniel Hawthorne | Wina, osąd społeczny i zakazana relacja |
| Czerwone i czarne | Stendhal | Ambicja, awans społeczny i uczucia uwikłane w interes |
| Trędowata | Helena Mniszkówna | Miłość przekraczająca podziały klasowe |
| Anna Karenina | Lew Tołstoj | Namiętność, małżeństwo i konflikt z normami społecznymi |
| Dziwne losy Jane Eyre | Charlotte Brontë | Niezależność, uczucie i poszukiwanie własnej tożsamości |
| Kochanek Lady Chatterley | David Herbert Lawrence | Pożądanie, różnice klasowe i sprzeciw wobec obyczajów |
| Wielki Gatsby | Francis Scott Fitzgerald | Idealizowana miłość, utracone nadzieje i pozory |
| Dama kameliowa | Alexandre Dumas, syn | Uczucie tragiczne i poświęcenie |
| Królowa Margot | Alexandre Dumas, ojciec | Miłość, intryga i konflikt historyczny |
| Przeminęło z wiatrem | Margaret Mitchell | Uczucia na tle przemian społecznych i wojny |
W pełnej serii znajdują się także między innymi „Rozsądek i romantyczność”, „Agnes Gray”, „Plac Waszyngtona”, „Dom na wrzosowisku”, „Targowisko próżności”, „Villette”, „Silne dziewice”, „Pod drzewem, pod zielonym” oraz „Namiętni kochankowie”. Wśród późniejszych pozycji katalogowych związanych z serią pojawiają się również utwory takich autorów jak Iwan Turgieniew, Zofia Nałkowska, Gustave Flaubert i Maria Rodziewiczówna.
Jakie motywy miłosne powtarzają się w tych książkach?
Kolekcja nie przedstawia jednego modelu romansu. Zestawione w niej książki pokazują, że literatura miłosna może być zarazem opowieścią o wyborach moralnych, nierównościach społecznych, dojrzewaniu i walce o niezależność. Wybrane tytuły można uporządkować według dominującego nastroju:
- Miłość tragiczna – „Dama kameliowa”, „Anna Karenina” i „Wichrowe Wzgórza” przedstawiają uczucia, których nie da się łatwo pogodzić z normami społecznymi, decyzjami bohaterów lub ich własnym charakterem.
- Konwenanse i dylematy społeczne – „Duma i uprzedzenie”, „Wiek niewinności”, „Plac Waszyngtona” oraz „Rozsądek i romantyczność” pokazują, jak rodzina, majątek i opinia otoczenia wpływają na wybór partnera.
- Namiętność i przekraczanie tabu – „Kochanek Lady Chatterley”, „Niebezpieczne związki” i „Szkarłatna litera” skupiają się na pragnieniu, tajemnicy oraz konsekwencjach przekraczania obyczajowych granic.
- Miłość na tle historii i przemian – „Królowa Margot”, „Przeminęło z wiatrem” i „Wielki Gatsby” łączą wątki uczuciowe z gwałtownymi zmianami politycznymi, społecznymi lub kulturowymi.
- Dojrzewanie i budowanie niezależności – „Małe kobietki”, „Dziwne losy Jane Eyre”, „Agnes Gray” i „Villette” pokazują bohaterki, które muszą najpierw określić własne potrzeby, zanim podejmą decyzję dotyczącą miłości.
Od którego tomu zacząć?
Wybór pierwszej książki najlepiej uzależnić od oczekiwanego klimatu. Czytelnik zainteresowany dialogiem, ironią i obyczajową obserwacją może rozpocząć od Jane Austen. Osoby szukające intensywnej, mrocznej namiętności znajdą ją u Emily Brontë lub w „Damie kameliowej”. Na opowieść o konflikcie między uczuciem a społeczeństwem prowadzą „Anna Karenina”, „Wiek niewinności” i „Kochanek Lady Chatterley”.
Ważną cechą kolekcji jest obecność literatury polskiej obok dzieł anglojęzycznych, francuskich, rosyjskich i amerykańskich. „Trędowata” pozwala zobaczyć, jak romans funkcjonował w polskiej kulturze popularnej, a utwory Zofii Nałkowskiej czy Marii Rodziewiczówny poszerzają obraz literatury poświęconej relacjom, obyczajom i pozycji kobiet.
„Romanse wszechczasów” najlepiej traktować nie jako zbiór samych lekkich historii miłosnych, lecz jako przekrojową kolekcję klasyki. Jej tomy pokazują, że romans literacki często mówi równie dużo o społeczeństwie i obyczajach, co o samym uczuciu.
