Aleja Niepodległości

Fidelis, czyli wierny. Apostata, czyli odstępca. Dwaj przyjaciele z boiska?

Teo­retycz­nie tak, prak­tyka jest już bar­dziej skom­plikowana. Jeśli można to nazwać przyjaź­nią, to jest to dziwna przyjaźń. Dwóch chłopaków, a potem męż­czyzn wła­ściwie wcale siebie nie potrzebuje, im bar­dziej roz­chodzą im się drogi życiowe, tym mniej­szą mają ochotę, by się spo­tkać. Trak­tują się nawzajem pogar­dliwie i lek­ceważąco, a mimo wszystko są ze sobą w jakiś spo­sób związani. Co ich łączy – wspól­nota wspo­mnień? Czy może tzw. „męska przyjaźń”? Czym wła­ściwie jest ten rodzaj relacji?

Zagadka ta absor­buje głów­nego bohatera Alei Nie­pod­legło­ści, rów­nież dlatego, że Krystian Apostata ma mnóstwo wol­nego czasu i nie musi go poświęcać na dużo mniej twór­czą „walkę o byt”. Kon­sekwent­nie realizuje bowiem swój plan nie­uczest­niczenia w plastikowym świecie, który go otacza. Jest mało wymagający – do życia potrzebuje tylko papierosów i dużej (z czasem coraz więk­szej) dawki alkoholu. Krystian prowadzi życie artysty, w końcu już od kil­kunastu lat jest „obiecującym młodym twórcą”. Nocuje w miesz­kaniu, które zostawiła mu tok­syczna ciotka, swój czas dzieli między picie, wspominanie prze­szło­ści i oglądanie por­nosów. Jak widać, ma świetne warunki do zastanawiania się nad roz­wiązaniem zagadki relacji łączącej go z Jakubem Fidelisem.

Fidelis - „Pierw­szy Tan­cerz Rzecz­pospolitej”, to człowiek którego główny bohater jed­nocześnie nienawidzi i którego podziwia. Zazdro­ści mu komer­cyj­nego suk­cesu, a jed­nocześnie gar­dzi spo­sobem, w jaki żyje. Gdy Apostata mar­nował kolejne lata swojego życia, Jakub Fidelis mozol­nie budował swój suk­ces. Z biegiem czasu stał się ikoną nie­znisz­czal­no­ści. Mijały lata, kolejne pokolenia gwiaz­deczek medial­nych odchodziły w nie­pamięć, a on wciąż trwa, wiecz­nie młody, „zawsze wierny”, bożysz­cze matek i córek. Te dwie tak różne postaci łączyła kiedyś przyjaźń, przyjaźń męska, zbudowana na wul­gar­no­ści, tęsk­nocie za chęt­nymi kobietami i pragnieniu ucieczki od szarej komunistycz­nej rzeczywisto­ści. I wciąż w jakiś spo­sób łączy, mimo że od lat ci dwaj panowie troskliwie unikają siebie nawzajem. Element rywalizacji i dominacji, nieodzowny w takich relacjach, wciąż w nich tkwi. Nienawidzą się, a jed­nocześnie coś ich do siebie ciągnie. Mania wiel­ko­ści im w tym wyraź­nie pomaga – każdy uważa się za bar­dziej inteligent­nego i prze­widującego od tego drugiego.

Bar­dzo silne jest w Alei Nie­pod­legło­ści poczucie schył­kowo­ści i braku per­spek­tyw . Apostata czuje, że „życie zmienia ostatecz­nie swój wek­tor i koń­czy się czas robienia pew­nych rzeczy po raz pierw­szy – od dzisiaj będzie się je robiło po raz ostatni”. Wspominki, które główny bohater uprawia czę­ściej i inten­syw­niej, niż seks z własną ręką są na to naj­lep­szym dowodem. Wracanie myślami do czasów liceum czy pod­stawówki uzmysławia mu coraz bar­dziej fakt, że nieodwołal­nie skoń­czyła się karen­cja na „osiąganie czegoś w życiu”. Czter­dziestka staje się cezurą złudzeń, począt­kiem trud­nego uświadamiania sobie własnej sytuacji. Koń­czy się czas, który można było zmar­nować z tą cudowną myślą, że wciąż jesz­cze jest szansa na zaist­nienie, na suk­ces, na bycie kimś. Krystian już wie, że w życiu nic go nie czeka, prze­minie jako jeden z tysięcy, umierających codzien­nie po cichu, nie­znaczących nic dla nikogo. Nie pozostawia po sobie nic trwałego, nie dokonał niczego wiel­kiego. Jedyne, co mu zostało, to upijanie się z menelem Grzesiem w towarzystwie jego jed­nookiego psa.

Varga stworzył książkę, która nie tylko podej­muje temat zagad­kowo­ści męskich relacji, ale rów­nież (a może przede wszyst­kim) mówi o prze­mijaniu i świadomo­ści pew­nych życiowych granic, które prowokują do nie­zbyt przyjem­nych reflek­sji na temat speł­nienia (w każ­dym aspek­cie) i wier­no­ści daw­nym ideałom.

Krzysz­tof Varga
Aleja nie­pod­legło­ści
(szczegółowe infor­macje)

Fortepian we mgle

„Sied­miogród (…) już sama nazwa brzmi jak baśń”

Czytaj dalej

Odessa transfer. Reportaże znad Morza Czarnego

Morze Czarne na prze­strzeni tysiąc­leci było świad­kiem przy­bywania i prze­mijania róż­norakich kul­tur, ludów, które prze­mierzały jego wody w poszukiwaniu innego, lep­szego świata. Ze źródeł pisanych wynika, że za pierw­szego podróż­nika należałoby uznać mitycz­nego Jazona, który – by zdobyć Złote Runo – zdecydował się prze­płynąć nie­przyjazne morze. Tym sym­bolicz­nym wydarzeniem roz­poczyna się era, w której nieokieł­znany wcześniej żywioł wpada w orbitę świata cywilizowanego. Era, w której Morze Czarne zaist­niało na prze­strzeni historycz­nej. Czytaj dalej

Travesti — recenzja. Wyznania intelektualisty

Świadomość czytel­nicza w Pol­sce jest w dużym stop­niu ukierun­kowana na literaturę zachod­nią. Trudno jest usłyszeć w mediach o jakim­kol­wiek współ­czesnym pisarzu z innego, paradok­sal­nie nieod­ległego świata – połu­dnia Europy, Bał­kanów, czy zza wschod­niej granicy. Czytaj dalej

Człowiek jest tylko bażantem na tym świecie – recenzja książki Herty Müller

Kiedy Peter Enguld, sekretarz Szwedz­kiej Akademii, odczytał wer­dykt Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 2009, natych­miast zaczęły krążyć nie­śmiałe, pełne zdziwienia szepty – kim jest Herta Mül­ler? Mnie rów­nież dręczyło to pytanie – i stało się przy­czyn­kiem do powstania tej recen­zji. Czytaj dalej